Νομισματικές Πολιτικές μετά το GREXIT / Steve H. Hanke

Εκκινώντας έναν διάλογο για τα ενδεχόμενα σε περίπτωση ηθελημένου ή ακούσιου Grexit (αντί για το περιρρέον «κρυφτό» ως προς αυτό το ζήτημα), το ΙΝΣΠΟΛ δημοσιεύει ελληνική μετάφραση του άρθρου του Steve H. Hanke, Καθηγητή Εφηρμοσμένων Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Τζων Χόπκινς, για τις διαθέσιμες νομισματικές επιλογές μετά το Grexit. Μετάφραση: Κυριάκος Κωσταρέλος–ΙΝΣΠΟΛ.

Θα μπορούσε η Ελλάδα να έχει ως νόμισμα το Δολλάριο;

Στην πραγματικότητα, η Βουλγαρία, όχι το Δολλάριο, είναι το καλύτερο νομισματικό μοντέλο μετά το Grexit.

Steve H. Hanke

Τι θα γίνει αν η Ευρωζώνη δείξει στην Ελλάδα τη πόρτα της εξόδου; Υπάρχει η ισχυρή πεποίθηση πως εάν δημιουργηθεί ένα νέο νομισματικό καθεστώς στην Ελλάδα, θα είναι γεμάτο προβλήματα. Ενώ τα πρακτικά, τεχνικά προβλήματα θα ήταν σχετικά λίγα, τα πολιτικά προβλήματα θα ήταν τρομακτικά.

Η ερώτηση που συνήθως ακούω είναι λίγο-πολύ η ακόλουθη: Εάν η Ελλάδα εξαναγκαζόταν να βγει απ’ την Ευρωζώνη, δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει είτε το παράδειγμα του Μαυροβουνίου, είτε του Εκουαδόρ, είτε της Βουλγαρίας, μιας επιτυχημένης μετάβασης σε νέο νομισματικό καθεστώς;

Εφόσον συμμετείχα στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των τριών αυτών νομισματικών μεταβάσεων, μπορώ να εγγυηθώ για τις λεπτομέρειες του τι ακριβώς είχε συμβεί.

Μαυροβούνιο – Το Μαυροβούνιο χρησιμοποιεί το Ευρώ, αλλά δεν είναι επίσημα μέλος της Ευρωζώνης. Κατά συνέπεια, αποφεύγει το moral hazard (δηλαδή: κίνδυνο αλλαγής συμπεριφοράς του Δανειζόμενου προς τον Δανειστή, που προκύπτει από τυχόν αλλαγές – έστω έμμεσες – σχετικές με τη μεταξύ τους οικονομική συμφωνία, συνήθως επακόλουθες των πιέσεων του Δανειστή. βλ. πιθανή «ελληνοειδή» κακή συμπεριφορά) που δημιουργήθηκε απ’ την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση.

Η ευκαιρία του Μαυροβουνίου για την μετάβαση σε νέο νομισματικό καθεστώς προετοιμάστηκε ε απ’ τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς τον Ιανουάριο του 1992. Τότε ξεκίνησε ο υπερπληθωρισμός στη Γιουγκοσλαβία. Κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 1994, όταν ο επίσημος μηνιαίος ρυθμός πληθωρισμού έφτασε τα 313 εκατομμύρια τοις εκατό. Για παράδειγμα προς αντιστοίχηση, φανταστείτε πως στον χειρότερο μήνα στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης (1922-23), ο υπερπληθωρισμός γνώρισε άνοδο μόνο 32,400 τοις εκατό. Ο γιουγκοσλαβικός υπερπληθωρισμός ήταν καταστροφικός. Πολύ πριν βομβαρδίσει το ΝΑΤΟ το Βελιγράδι το 1999, η νομισματική τρέλλα του Milosevic είχε καταστρέψει την γιουγκοσλαβική οικονομία.

Το 1999 το Μαυροβούνιο ήταν ακόμη μέρος της Γιουγκοσλαβίας, και το νόμισμά της ήταν το υποτιμημένο γιουγκοσλαβικό Δηνάριο. Αλλά, το ισχυρότατο γερμανικό Μάρκο ήταν το ανεπίσημο νόμισμα της περιοχής.

Ο πρόεδρος του Μαυροβουνίου, Milo Djukanovic, ήξερε ότι το γερμανικό Μάρκο ήταν το «καλό χαρτί του». Εάν το Μαυροβούνιο υιοθετούσε επίσημα το Μάρκο, δεν θα σταθεροποιούσε μόνο την οικονομία, αλλά επίσης θα προετοίμαζε τον δρόμο για την παλινόρθωση της εθνικής κυριαρχίας του Μαυροβουνίου. Στις 2 Νοεμβρίου του 1999, ανακοίνωσε μεγαλοπρεπώς πως το Μαυροβούνιο θα υιοθετούσε το γερμανικό Μάρκο ως το εθνικό του νόμισμα. Αυτό ήταν το πρώτο βήμα του Μαυροβουνίου για την απόσχιση – ένα βήμα υποστηριζόμενο απ’ τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.

Η οικονομία του Μαυροβουνίου σταθεροποιήθηκε αυτόματα και ξεκίνησε τη σταθερή, βιώσιμη ανάπτυξη εν μέσω της μείωσης του πληθωρισμού. Ήταν αναμενόμενο πως, τον Μάιο του 2006, οι ψηφοφόροι στο Μαυροβούνιο αποδοκίμασαν συλλογικά, με αριθμούς ρεκόρ, τη Ένωση του Μαυροβουνίου με τη Σερβία. Το Μαυροβούνιο ήταν για ακόμα μια φορά ανεξάρτητο. Και στις 15 Μαρτίου του 2007, το Μαυροβούνιο υπέγραψε σύμφωνο σταθερότητας και συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το πρώτο βήμα για την είσοδο με ιδιότητα μέλους στην ΕΕ. Ύστερα, στις 17 Δεκεμβρίου 2010, το Μαυροβούνιο ενημερώθηκε πως είναι υποψήφιο για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όταν η διαδικασία ένταξης θα έλθει εις πέρας, το Μαυροβούνιο θα ενταχθεί στην Ένωση με Ευρώ στο χέρι, και όμως. Το Μαυροβούνιο ευρω-ποιήθηκε απ’ την πρώτη στιγμή.

Ενώ οι πολιτικοί άνεμοι έσπρωχναν τα πανιά του Μαυροβουνίου όταν υιοθέτησε το γερμανικό Μάρκο, και εν τέλει το Ευρώ, οι πολιτικοί αντίθετοι άνεμοι απ’ τις Βρυξέλλες και την Φρανκφούρτη θα ήταν αντίξοοι σε μια αντίστοιχη ελλαδική αλλαγή προς το δολλάριο.

Εκουαδόρ – Το Εκουαδόρ χρησιμοποιεί το Δολλάριο ΗΠΑ, αλλά η χώρα δεν αποτελεί μέρος του Αμερικανικού Ομοσπονδιακού Τραπεζικού Συστήματος. Το Εκουαδόρ αντιπροσωπεύει ένα κύριο παράδειγμα χώρας η οποία ήταν ανίκανη να επιβάλει κράτος δικαίου και να διασφαλίσει την αξία του νομίσματος της. Το Σούκρε του Εκουαδόρ είχε ισοτιμία 6,825 ανά Δολλάριο στα τέλη του 1998, και περί τα τέλη του 1999 η ισοτιμία Σούκρε-Δολλαρίου ανερχόταν στα 20,243. Κατά τη πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου του 2000, η ισοτιμία του Σούκρε εκτινάχθηκε στα 28,000 ανά Δολλάριο.

Με το Σούκρε σε χαοτική κατάσταση, ο Πρόεδρος Jamil Mahuad ανακοίνωσε στις 9 Ιανουαρίου του 2000 πως το Εκουαδόρ θα εγκατέλειπε το Σούκρε και θα υιοθετούσε στην εθνική του οικονομία επίσημα το Δολλάριο. Τηλεφωνικές συνομιλίες με τον τότε Πρόεδρο ΗΠΑ Bill Clinton και τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Οικονομικών ΗΠΑ Larry Summers ενθάρρυναν τον Τζαμίλ Μαχιουάντ για τον εκδολλαρισμό της οικονομίας. Το θετικό σοκ στη μαζική οικονομική ψυχολογία ήταν αμεσότατο. Στις 11 Ιανουαρίου – πριν ακόμα κυρωθεί ο νόμος περί εκδολλαρισμού της οικονομίας – η κεντρική τράπεζα μείωσε το αναπροεξοφλητικό επιτόκιο από 200 τοις εκατό ανά έτος στα 20. Στις 29 Φεβρουαρίου, το Κογκρέσο του Εκουαδόρ κύρωσε το επονομαζόμενο «Ley Trolebus», το οποίο περιελάμβανε προβλέψεις για τη μετάβαση στο δολλάριο. Έγινε επίσημα νόμος στις 13 Μαρτίου και ύστερα από μια μεταβατική περίοδο στην οποία το Δολλάριο αντικατέστησε το Σούκρε, το Εκουαδόρ έγινε η πιο διάσημη «εκδολλαρισμένη» χώρα. Και ο εκδολλαρισμός παραμένει μέχρι σήμερα, με ιδιαίτερη δημοφιλία: οι περισσότεροι γηγενείς – το 85 τοις εκατό – εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον εκδολλαρισμό.

Είναι δύσκολο να φανταστούμε πώς η Ελλάδα θα μπορούσε να ακολουθήσει τα βήματα του Εκουαδόρ. Μπορείτε να φανταστείτε τον Πρόεδρο Obama να ανακοινώνει στον Πρωθυπουργό Τσίπρα ότι οι Η.Π.Α. θα υπεστήριζαν τον εκδολλαρισμό της Ελλάδας;

Βουλγαρία – Η Βουλγαρία εκδίδει το δικό της νόμισμα, το Λεβ. Λειτουργεί ως κλώνος του Ευρώ. Η Βουλγαρία είναι, λοιπόν, μέρος μίας ενοποιημένης νομισματικής περιφέρειας με την Ευρωζώνη, αλλά δεν αποτελεί επίσημα μέλος της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Κατά συνέπεια, δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα που προκαλούνται από τυχόν moral hazard προκαλούμενο απ’ την Ευρωζώνη. Όντως, η Βουλγαρία πρέπει να επιβάλει δημοσιονομική πειθαρχία επειδή η Κυβέρνηση δεν δύναται να απευθυνθεί στην ΕΚΤ ή στη Βουλγάρικη Εθνική Τράπεζα γι’ αυτό το θέμα και να δανειστεί πόρους. Όπως είναι φυσικό, η Βουλγαρία έχει μια σκληρή δημοσιονομική πολιτική και η σχέση χρέους-προς-ΑΕΠ είναι μία απ’ τις μικρότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο 29 τοις εκατό.

Το 1997 η Βουλγαρία έφτασε τα όρια του υπερπληθωρισμού, ο οποίος κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο, όταν το μηνιαίο ποσοστό έφτασε το 147 τοις εκατό. Για να ισοπεδώσει τον υπερπληθωρισμό, η Βουλγαρία σύστησε ένα συμβούλιο υπεύθυνο για το νόμισμα την 1η Ιουλίου 1999. Υπό τους κανονισμούς του Συμβουλίου για το Νόμισμα, το Βουλγάρικο Λεβ έγινε ελεύθερα μετατρέψιμο σε σταθερή ισοτιμία με το γερμανικό Μάρκο και υποστηριζόταν πλήρως απ’ τα  γερμανικά αποθέματα σε Μάρκο. Κατά συνέπεια, το Βουλγάρικο Λεβ έγινε κλώνος του γερμανικού Μάρκου, και σήμερα του Ευρώ.  Το σύστημα του Συμβουλίου για το Λεβ της Βουλγαρίας επικυρώθηκε απ’ τις ΗΠΑ και τη Γερμανία. Ακόμα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ενεπλάκη στο ζήτημα. Το σύστημα του νομισματικού συμβουλίου εξουδετέρωσε τον πληθωρισμό αμέσως, καθιέρωσε οικονομική σταθερότητα και παραμένει ο θεσμός που απολαμβάνει την μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στη Βουλγαρία.

Σε περίπτωση GREXIT, η καλύτερη επιλογή της Ελλάδας για την εγκαθίδρυση υγιούς νομίσματος και δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι να μιμηθούν τους Βαλκάνιους γείτονες τους στον Βορρά και να συστήσουν ένα Νομισματικό Συμβούλιο, το οποίο θα εκδίδει Δραχμές-κλώνους του Ευρώ. Η Ελλάδα θα παραμείνει σε μια Ενιαία Νομισματική Περιοχή με το Ευρώ, χωρίς τα προβλήματα που προκαλούνται απ’ το moral hazard το σχετιζόμενο με την επίσημη ιδιότητα μέλους στην Ευρωζώνη. Οι εξωτερικές πολιτικές αντιξοότητες οι οποίες θα συνόδευαν είτε μια επιλογή σαν του Μαυροβουνίου είτε μία σαν του Εκουαδόρ θα αποτραπούν. Τα κύρια πολιτικά ζητήματα θα ήταν εσωτερικά, διότι η Δραχμή που θα εκδοθεί από ένα συμβούλιο εθνικού νομίσματος απαιτεί δημοσιονομική πειθαρχία.

Ο Steve H. Hanke είναι Καθηγητής Εφηρμοσμένων Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Τζων Χόπκινς. Υπηρέτησε ως Κρατικός Σύμβουλος και Σύμβουλος του Προέδρου του Μαυροβουνίου (1999-2003), Σύμβουλος του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών του Εκουαδόρ (2001-02) και Σύμβουλος του Προέδρου της Βουλγαρίας (1997-2002).

Μετάφραση: Κυριάκος Κωσταρέλος – via Politico.eu

Επιχειρηματικότητα 101

«Όμορφα πράγματα συμβαίνουν κάθε μέρα», είπε ο Νίκος Κακαβούλης, ιδρυτής του Daily Secret [1], της μικρότερης πολυεθνικής Start Up. Έτσι ξεκίνησε ο λόγος περί επιχειρηματικότητας στο Ναύπλιο [2]. Το επιχειρείν αποτελεί τον κύριο μοχλό ανάπτυξης, ο οποίος, σε συνδυασμό με άλλες δραστηριότητες και παράγοντες, δύναται να μας οδηγήσει στην έξοδο από την οικονομική κρίση. Εργαλεία μιας ευέλικτης (τοπικής) αγοράς – η οποία οφείλει να προσαρμόζεται ταχύτατα σε συνεχόμενα ανανεωμένες συνθήκες, να καλύπτει κυρίως κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες, να καινοτομεί, να αξιοποιεί ευκαιρίες και να ξεφεύγει από τη στατικότητα ή κατάρρευση που επιφέρει η υφιστάμενη οικονομική κρίση – θεωρούνται οι καινοτόμες, κοινωνικές κυρίως, μικρές σε μέγεθος και διάρκεια ζωής, επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, γνωστές και ως Start Ups [3].

   

Οι Start Ups χαρακτηρίζονται από κάποιες ιδιομορφίες και λόγω αυτών έχουν ορισμένες ποιοτικές ανάγκες για την έναρξη τους. Αφ’ ενός πρέπει να στελεχώνεται από (κοινωνικά) ευσυνείδητα στελέχη, τα οποία «ζουν για να δημιουργούν». Αφ’ ετέρου, όπως λόγου χάρη για μια μεγάλη φωτιά απαιτείται μια απλή σπίθα, έτσι και εδώ χρειάζεται μια πάρα πολύ απλή και αποτελεσματική ιδέα, η οποία πηγάζει είτε από κοινωνικές ανάγκες, είτε (εναλλακτικά) λείπει από την αγορά. Το κλειδί πίσω από την ιδέα ωστόσο είναι «να θυμίζει πολύ όμορφα πράγματα».

   

Μπορεί να θεωρούνται προφανείς οι παραπάνω ανάγκες για την ίδρυση μιας Start Up εταιρίας, όμως απαιτείται μια συγκεκριμένη και ιδιαίτερα προσεγμένη προετοιμασία και η ακολουθία ενός πιο «εκ του ασφαλούς» δρόμου, ούτως ώστε το εγχείρημα να επιβιώσει και να έχει δυνατότητες περεταίρω ανάπτυξης.

   

Το να γίνεσαι επιχειρηματίας δεν είναι μία ορθολογική απόφαση που παίρνεις σε αόριστο χρόνο ή κατά την αρχή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, παρά περισσότερο μία συγκυρία (ή για ορισμένους, ένα «ατύχημα» με θετικές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα). Απαιτεί μια έμμεση διαδικασία δικτύωσης, σε προσωπικό επίπεδο, πριν την έναρξη της επιχείρησης, όπως ούτως ή αλλιώς συνηθίζεται να γίνεται από κάθε επαγγελματία, έτσι ώστε η ιδέα στο πρακτικό επίπεδο να βρει πρόσφορο έδαφος να αναπτυχθεί.

   

Το επιχειρείν προκύπτει από μια ασχολία την οποία αγαπάς: Συνήθως, όσοι στρέφονται στην επιχειρηματικότητα δεν έχουν νιώσει τη χαρά της δημιουργίας στη τακτική τους εργασία. Η στιγμή κατά την οποία διαπιστώνεις πως πρέπει να δραστηριοποιηθείς στον επιχειρηματικό τομέα είναι όταν αυτή η ασχολία σου καταναλώνει περισσότερο χρόνο από τη τακτική σου εργασία και/ή σε ατομικό επίπεδο σου προσφέρει ένα (ανάλογο της τακτικής εργασίας ή μεγαλύτερο) κέρδος.

   

Έτσι – με τη λήψη της μεγάλης απόφασης και την ίδρυση ενός Start Up – ξεκινάει μια διαδικασία, γνωστή ως «Roller Coaster Event» [4]: Μια διαδικασία μόχθου και δημιουργικότητας, μια ανταγωνιστική μάχη για την «Επιτυχία». Η προτεινόμενη τακτική για τη σύσταση μιας μικρής, καινοτόμας και αποτελεσματικής επιχείρησης έχει ως εξής: Αρχικά, απαιτείται η σχεδίαση ενός επιχειρηματικού πλάνου. Το σχέδιο δεν πρέπει να υπεραναλύει δράσεις και διαδικασίες, οφείλει ωστόσο να διακρίνεται από σαφήνεια, ακρίβεια, λιτότητα, λακωνικότητα και λειτουργικότητα.

   

Για να εξασφαλιστεί η επιτυχία και να αξιοποιηθούν πλήρως οι παρεχόμενες δυνατότητες, συνετό θα ήταν το σχέδιο να παρουσιαστεί σε έναν νομικό σύμβουλο και να τεθεί εκ νέου υπό επεξεργασία. Λόγω φόρτου εργασίας κυρίως, και όχι τόσο λόγο έλλειψης ικανοτήτων ή ιδεών, οι νέοι επιχειρηματίες δεν γνωρίζουν πλήρως τις νομικές διαδικασίες με αποτέλεσμα να χάνουν ευκαιρίες, να μην αξιοποιούν δυνατότητες που, αν είχαν προνοήσει, θα είχαν φτάσει πιο γρήγορα στο προσδοκώμενο σημείο και/ή θα ήταν πιο αποτελεσματικοί.

   

Μετά την ολοκλήρωση του στρατηγικού σχεδιασμού ακολουθεί η εύρεση πόρων. Το fundraising θεωρείται η πιο επίπονη και αποθαρρυντική διαδικασία για έναν νέο επιχειρηματία. Ωστόσο η εύρεση οικονομικών (ή εναλλακτικά άλλων υλικών) πόρων είναι μονόδρομος, διότι μόνο έτσι εξασφαλίζεται μία ευρυθμία στη λειτουργία της νέας εταιρίας.

   

Τέλος, απαιτείται η εύρεση των υπόλοιπων πόρων: ανθρώπινων, υλικών, πνευματικών. Συνήθως δεν δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο τελευταίο στάδιο, κυρίως γιατί έχει συσσωρευτεί η κούραση και η ταλαιπωρία από την έναρξη της δραστηριότητας. Παρ’ όλα αυτά η εξασφάλιση των υπόλοιπων πόρων πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή, διότι η «Διεκπεραίωση» θα διασφαλίζει τη ποιότητα κατά την (αυτοματοποιημένη μετά από ένα διάστημα) λειτουργία της εταιρείας.

K.K.

________________________________

[1] http://www.dailysecret.com

[2] Κοινωνική Οικονομία της Αγοράς: Συνδέοντας την Οικονομία και την Κοινωνία – Ίδρυμα Konrad Adenauer – Ναύπλιο, 5-7 Μαρτίου 2015.

[3] “A startup is a company working to solve a problem where the solution is not obvious and success is not guaranteed,” - Neil Blumenthal, cofounder & co-CEO of Warby Parker.

[4] “A constant battle for success, plagued by endless hours and bruised by customer "no's”, it's a roller coaster ride. But without pain, there is no glory.” – The Start Up Roller Coaster: Guts ‘n Glory

Κρίση και Ποσοτική Χαλάρωση

Ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού είναι πλέον για την Ευρώπη πιο ζωντανός από ποτέ. Καθώς η Ευρώπη δοκιμάζεται από πολιτικά και οικονομικά πάθη, ένα κύμα αποπληθωρισμού απειλεί να προκαλέσει μία νέα οικονομική κρίση. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αγωνιούν καθώς βλέπουν ένα ακόμα δυσεπίλυτο πρόβλημα να μπαίνει δυναμικά στην ημερήσια διάταξη.

Πως φτάσαμε στην κατάσταση αυτή; Η οικονομική κρίση στην ευρωζώνη και η πολιτική λιτότητας που προτάθηκε για την αντιμετώπισή της έχουν συρρικνώσει την ζήτηση για προϊόντα. Η ανεργία αυξάνεται, τα εισοδήματα μειώνονται και μαζί με τα εισοδήματα μειώνεται και η κατανάλωση. Ως φυσικό επακόλουθο της μειούμενης κατανάλωσης πέφτει η τιμή των προϊόντων. Παράλληλα δημιουργείται μία αυτοεκπληρούμενη προφητεία: καθώς οι άνθρωποι περιμένουν τις τιμές των προϊόντων να μειωθούν περαιτέρω, σταματάνε να καταναλώνουν περιορίζοντας ακόμα περισσότερο την ζήτηση και πιέζοντας τις τιμές ακόμα πιο κάτω.

''Ε και'' θα πει κάποιος. Η πτώση των τιμών των προϊόντων με μία πρώτη ματιά κάνει τους καταναλωτές πιο πλούσιους. Εν τούτοις, η μείωση των τιμών δεν σημαίνει και μείωση των χρεών. Καθώς οι τιμές και τα εισοδήματα μειώνονται, τα χρέη παραμένουν τα ίδια, άρα, γίνονται πιο ακριβά. Έτσι, σε κατάσταση αποπληθωρισμού, όλο και μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων κατευθύνεται προς εξυπηρέτηση των όποιων χρεών τους. Πολλές επιχειρήσεις όμως μη μπορώντας να εξυπηρετήσουν τα όλο και ακριβότερα χρέη τους θα κηρύξουν πτώχευση οδηγώντας την οικονομία σε νέα ύφεση. Οι συνέπειες βέβαια του αποπληθωρισμού θα ήταν καταστροφικές για την Ελλάδα με το τεράστιο χρέος που καλείται να εξυπηρετήσει.

Η απειλή για την Ευρωζώνη, εν μέσω της οικονομικής κρίσης και των πολιτικών εντάσεων, είναι τεράστια. Η ΕΚΤ ωστόσο, παγιδευμένη στους θεσμικούς περιορισμούς που της θέτουν οι ευρωπαϊκές συνθήκες, ελάχιστα μπορεί να κάνει πλέον με τα συμβατικά μέσα νομισματικής πολιτικής. Τα επιτόκια δεν πάνε χαμηλότερα και η ανάκαμψη ακόμα να φανεί. Και αυτό ενώ η Γερμανία συνεχίζει να προωθεί την λιτότητα, η οποία μόνο επιδεινώνει την κατάσταση.

Έτσι, σε μία απέλπιδα προσπάθεια να αναχαιτιστεί ο αποπληθωρισμός, ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι εξήγγειλε ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης. Στα πλαίσια της ποσοτικής χαλάρωσης (quantitative easing/ QE) η Κεντρική Τράπεζα αγοράζει τίτλους από τράπεζες και επιχειρήσεις, διοχετεύοντας τες με ρευστότητα την οποία ρευστότητα αυτές πρέπει να την στείλουν στην αγορά. Φυσικά η Ε.Ε. αποτελεί ιδιάζουσα περίπτωση για QE όχι μόνο λόγω των θεσμικών περιορισμών αλλά και της θέσης της ηγεμονεύουσας Γερμανίας, η οποία παρακολουθεί καχύποπτα οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει πληθωρισμό.

Σε κάθε περίπτωση η απειλή του αποπληθωρισμού αποτελεί ίσως την μεγαλύτερη μελλοντική πρόκληση για τους ευρωπαίους σχεδιαστές πολιτικής. Αναμένεται να δούμε αν η ποσοτική χαλάρωση με τις όποιες «ευρωπαϊκές» ιδιαιτερότητες της  καταφέρει να αναχαιτίσει το επερχόμενο, όπως όλα δείχνουν, κύμα αποπληθωρισμού.

Ν.Α.

Ματωμένα Σύνορα

Με το τέλος του Α΄ Π.Π. άλλαξε ριζικά κάθε προπολεμική ισορροπία. Οι μεγάλες αυτοκρατορίες εξαφανίστηκαν, ο χάρτης των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης επαναχαράχτηκε, μία νέα παγκόσμια δύναμη η Σοβιετική Ένωση είχε αρχίσει να αναδύεται. Από τον ολικό επανακαθορισμό των παγκόσμιων ισορροπιών δεν θα μπορούσε να λείπει η Μέση Ανατολή, η περιοχή-κλειδί για την κυριαρχία στην Ευρασία.  Έτσι κατά την δεκαετία του 1920 Γάλλοι και Άγγλοι γραφειοκράτες έπιασαν τα μολύβια και τους χάρακες και όρισαν τα σύνορα των χωρών της περιοχής ανάλογα με τα συμφέροντα των χωρών τους, με άμεσο στόχο την διευκόλυνση της κυριαρχίας τους επί της τεράστιας στρατηγικής σημασίας περιοχής, μη λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις ιδιαίτερες και πολύπλοκες εθνολογικές και πολιτισμικές συνθήκες που επικρατούσαν.

Ο αμερικανός στρατηγικός αναλυτής Ralph Peters δημοσίευσε το 2006 ένα άρθρο, το οποίο περιγράφει  πως θα έπρεπε να έχουν διαμορφωθεί τα σύνορα των μεσανατολικών κρατών, λαμβανομένων υπόψη των θρησκευτικών και εθνολογικών παραγόντων. Ο χάρτης που δημοσιεύτηκε μαζί με το άρθρο (εικόνα)  διδάσκεται σήμερα στις ακαδημίες του αμερικανικού στρατού. Το άρθρο είχε την ονομασία «Blood Borders» και αναδείκνυε με τον πιο γλαφυρό τρόπο το μέγεθος του γεωπολιτικού παιχνιδιού που παίχτηκε εις βάρος των λαών της περιοχής.

Η ιστορία της Μ. Ανατολής στον 20ο αιώνα λοιπόν είναι η ιστορία των συγκρούσεων για την κυριαρχία στο διεθνές σύστημα. Οι παραδοσιακές δυνάμεις Αγγλία και Γαλλία, αφότου καθόρισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό το μέλλον της περιοχής αποσύρθηκαν και τυπικά με το τέλος του Β΄Π.Π. Η περιοχή, μέσα στον νέο μεταπολεμικό κόσμο, έγινε πεδίο εκδήλωσης των αντιθέσεων και των ευαίσθητων ισορροπιών του Ψυχρού Πολέμου. Η ισορροπία του ψυχροπολεμικού διπολισμού και οι τεράστιες συνέπειες που θα επέφερε η οποιαδήποτε διαταραχή της (π.χ. η εισβολή της Σοβιετικής Ένωσης στο Αφγαγιστάν οδήγησε σε μία περίοδο μεγάλης έντασης μεταξύ αυτής και των ΗΠΑ), αποτέλεσαν τους καθοριστικούς παράγοντες εξασφάλισης της σταθερότητας εντός της εξ΄ αντικειμένου ασταθούς περιοχής.

Οι διεθνείς ισορροπίες επαναπροσδιορίστηκαν εξ΄ ολοκλήρου με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Στον νέο μεταψυχροπολεμικό κόσμο οι ΗΠΑ φάνταζαν πλέον ως ο μοναδικός μεγάλος παγκόσμιος παίκτης. Και δεν άργησαν να κάνουν επίδειξη της αδιαμφισβήτητης πια ισχύος τους στην περιοχή με τον Πόλεμο του Κόλπου. Παράλληλα εκδήλωσαν  με  αυτόν τον τρόπο  την πρόθεση  τους να είναι ο αποκλειστικός κυρίαρχος στην Μ. Ανατολή. Με την εισβολή στο Ιράκ εξασφάλισαν τον κυριαρχικό τους ρόλο.

Η κατάσταση από τότε έχει αλλάξει ριζικά. Η Ρωσία και η Κίνα, κατά κύριο λόγο, αναδεικνύονται ως όλο και πιο ισχυροί παίκτες μέσα στο νέο διεθνές σύστημα, περιπλέκοντας αφάνταστα την κατάσταση. Παράλληλα, η ραγδαία οικονομική άνοδος των χωρών της Ν.Α. Ασίας και η όλο και πιο ενεργητική εξωτερική πολιτική της Κίνας στην περιοχή έχουν οδηγήσει τους Αμερικανούς σχεδιαστές εξωτερικής πολιτικής στο συμπέρασμα ότι το παιχνίδι για την κυριαρχία του κόσμου στον 21ο αιώνα θα παιχτεί εκεί. Η σταδιακή διαδικασία απόσυρσης των αμερικάνικων δυνάμεων από την Μέση Ανατολή και η «στροφή προς ανατολάς» του Μπαράκ Ομπάμα αποτελούν την πρακτική εφαρμογή της παραπάνω αντίληψης.

Έτσι σήμερα έχει δημιουργηθεί ένα πολιτικό κενό στην μέχρι πριν λίγα χρόνια σταθερά ελεγχόμενη περιοχή της Μ. Ανατολής. Και το πολιτικό αυτό κενό επέτρεψε στις επί έναν αιώνα σχεδόν συσσωρευόμενες  αντιθέσεις να εκδηλωθούν. Ο εμφύλιος στην Συρία, η αυξανόμενη ισχύς των Κούρδων, η διαρκώς εντεινόμενη σύγκρουση μεταξύ Σιϊτών και Σουνιτών, η νέα κατεύθυνση της ιρανικής πολιτικής και η επέλαση των τζιχαντιστών στο Ιράκ αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Η περιοχή βρίσκεται πλέον εκτός παντός ελέγχου.

Η διαδικασία επαναχάραξης των τεχνικών «ματωμένων» συνόρων της δεκαετίας του ΄20 έχει ήδη αρχίσει. Οι ΗΠΑ φαίνονται ανίσχυρες να την αναχαιτίσουν. Είμαστε πλέον μάρτυρες μίας τεράστιας γεωπολιτικής αλλαγής , η οποία αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του 21ου αιώνα.

Ν.Α.

Συνταγή Εκλογικής Επιτυχίας

Με την υποψηφιότητα μου στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2014 είχα την ευκαιρία να δω τη πολιτική με άλλο μάτι. Ως υποψήφιος έπρεπε -σύμφωνα με κάποιους συνυποψήφιους- να μάθω την Πολιτική «στην πράξη» ξεχνώντας «τα θεωρητικά που μας μαθαίνουν στα έδρανα» -όπως είπαν (με ένα καυστικό τόνο). Με λύπη διαπίστωσα ότι η δική τους πολιτική ήταν η τυπική ελληνική παλαιοκομματική χαζομάρα, αλλά δεν ευθύνονταν αποκλειστικά αυτοί, ευθύνονταν κυρίως οι ψηφοφόροι, οι οποίοι ενίσχυαν τέτοιου είδους συμπεριφορές.

Συγκράτησα ωστόσο ορισμένα «κόλπα» τα οποία συνηθίζουν να εφαρμόζουν υποψήφιοι δήμαρχοι και δημοτικοί σύμβουλοι, που δυστυχώς αποδίδουν! Θα προσπαθήσω να τα αναφέρω όσο το δυνατόν πιο περιεκτικά, με τη μορφή οδηγιών, όπως ο Μακιαβέλι.

Εάν κατεβαίνεις υποψήφιος δήμαρχος στις εκλογές, φρόντισε να κάνεις προετοιμασίες έναν χρόνο πριν τουλάχιστον. Πρέπει να γνωρίζεις πολύ καλά τον εκλογικό νόμο για να μπορείς να εκμεταλλευτείς και το παραμικρό παραθυράκι: Διαίρεσε νοητά τις τοπικές και δημοτικές κοινότητες σε σόγια και (εφόσον σου δινεται η δυνατότητα) να εντάξεις έναν υποψήφιο στο συνδυασμό σου από κάθε οικογένεια ή από τις μεγαλύτερες οικογένειες της κοινότητας. Φρόντισε να μονοπωλήσεις τις οικογένειες των υποψηφίων, γιατί αν σε προλάβει αντίπαλος και εντάξει με τη σειρά του άλλο μέλος της ίδιας οικογένειας στην παράταξη του, τότε το σόι θα μοιραστεί!

Εάν δεν σου βγαίνουν τα κουκιά, να συνεργαστείς με υποψήφιους Περιφερειάρχες, Αντιπεριφερειάρχες, Βουλευτές και Ευρωβουλευτές. Μπορείτε να αθροίσετε και να ανταλλάξετε τα κουκιά σας και άμα δείτε ότι ο ένας βγαίνει, τότε θα βγει και ο άλλος, άρα η συνεργασία θα ευοδώσει! 

Εάν πάλι δεν βγαίνεις, προχώρα σε δωροδοκίες και απειλές. Η κλασική δωροδοκία με μορφή διορισμού ή με το ταλιράκι διπλωμένο μέσα στο ψηφοδέλτιο πιάνει τις περισσότερες φορές. Εάν όμως δεν πειστεί ο άλλος απ’ τις καλές σου προθέσεις τότε βρες ή δημιούργησε ένα ψεγάδι και απείλησε τον. Εάν πάλι δεν τα καταφέρνεις, να εγγράψεις στους εκλογικούς καταλόγους αλλοεθνείς, στους οποίους είχες εκδώσει μπλε κάρτα μερικά χρόνια πριν (όντας δήμαρχος, ή «χωμένος»). Θα τους φέρεις με πούλμαν για να σε ψηφίσουν και στο τσακίρ κέφι θα τους κάνεις δώρο τις διακοπές. Τέλος, φρόντισε οι δικαστικοί που θα αναλάβουν τη καταμέτρηση να είναι ομοϊδεάτες και να έχουν κάνα βαμμένο νύχι για να σημαδέψουν τα ψηφοδέλτια αντιπάλων, βγάζοντας τα έτσι άκυρα.

Εάν κατεβαίνεις υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος συνεργάσου με υποψηφίους συμβούλους  άλλων βαθμίδων, τοπικών, κοινοτικών, περιφερειακών. Τάξε τους σταυρούς με αντάλλαγμα τους δικούς τους. (Θα το κάνουν, διψούν για lobbying, ακόμα και στο καφενείο του χωριού!). Δεν είναι ανάγκη να κρατάς τις υποσχέσεις σου, άλλωστε δεν κατεβαίνεις επειδή είσαι άξιος και πολυπράγμων, αλλά επειδή είσαι το «καλό παιδί και παλικάρι που όλοι ξέρουμε και αγαπάμε».
Φρόντισε να τυπώσεις καρτελάκια και φυλλάδια. Ωραιοποίησε και λίγο την ιδιότητα σου. Πχ, το Μπακάλης διατύπωσε το ως "Commercial Manager". Για τους γνωστούς σου δεν πιάνει, οι υπόλοιποι όμως ψαρώνουν! Ειδικά άμα ο συνδυασμός έχει και καμιά υποψήφια έτσι, λιγάκι νοστιμούλα, ανταλλάξτε και κάρτες, θα ψηθεί.

Να κόβεις βόλτες κάθε μέρα, πέρα-δώθε και να χαιρετάς οποιονδήποτε βρίσκεις στο δρόμο σου, ακόμα και τετράποδα! (Καλοχαιρέτας! Υποψήφιος Δημοτικός Σύμβουλος με την παράταξη του Καλομελέτα!). Να είσαι απαράδεκτα κοινωνικός (;). Όπου βλέπεις εγκαίνια, γάμους και χαρές να ‘σαι πάντα πρώτος. Και απρόσκλητος να πας δεν τρέχει τίποτα, και αυτοί απρόσκλητοι θα σου χτυπούν τη πόρτα για ρουσφέτια. *Σημείωση: Οι κηδείες είναι αποκλειστικά για τις βουλευτικές.

Και ‘συ αγαπητέ Ψηφοφόρε! Όχι που δεν θα σ’ έπιανα στο στόμα μου! Διακηρύττεις ότι είσαι δημοκράτης και πως θα ψηφίσεις «για να πάει ο τόπος μπροστά»!  Παστέλια και Μάντολες – εάν ήθελες να πάει ο τόπος μπροστά δεν θα έβγαζες τα μάτια σου με τα ίδια σου τα χέρια τόσα χρόνια τώρα. Εσύ (!) είσαι ο πολιτικός πίσω από τον πολιτικό. Είσαι ο άνθρωπος που προωθεί (δυστυχώς ασυνείδητα και με βλακώδη τρόπο) το προσωπικό του συμφέρον. Ναι! Φυσικά να το προωθείς, αλλά! Οι νόμοι προβλέπουν ότι πρέπει να επιλέξεις αντιπρόσωπο να προωθήσει το συλλογικό συμφέρον της περιοχής, το οποίο συλλογικό συμφέρον πρέπει να συμβαδίζει με το προσωπικό σου! Γιατί αλλιώς ή δεν ξέρεις τι πραγματικά σε συμφέρει, ή οι υποψήφιοι είναι ανίκανοι και κρυψίνοες με αποτέλεσμα να μη σε ενημερώνουν για τις τεράστιες δυνατότητες μιας κοινότητας και ενός συμβουλίου ώστε να επιθυμείς να πράξεις μόνος σου για το δικό σου το καλό, ίσως και των γύρω σου.

Συλλογικό συμφέρον είναι ο δρόμος που θα ασφαλτοστρωθεί, το πεζοδρόμιο που θα φτιαχτεί, η πλατεία που θα ανοίξει, η παραλία που θα καθαριστεί, η πρόληψη δυστυχημάτων, φυσικών καταστροφών και η πολιτική προστασία, η προώθηση του τόπου και των όποιων πολιτιστικών και τουριστικών δυνατοτήτων του, η προστασία του περιβάλλοντος, η ευρυθμία των τοπικών επιχειρήσεων, η ομοιόμορφη ανάπτυξη σε κοινοτικό και δημοτικό επίπεδο γενικότερα.

Δυστυχώς όμως τα μυαλά σου από τη μεταπολίτευση και ύστερα δεν έχουν αλλάξει. Όλα τα παραπάνω έγιναν μπροστά στα μάτια μου, εν έτει 2014 έλαβαν χώρα σε τοπικές εκλογές τέτοιες μικρότητες και μπαγαποντιές. Χάρηκα και λυπήθηκα ταυτόχρονα, γιατί επιβεβαιώθηκα. Αυτά τα σκηνικά των τοπικών εκλογών σε συνδυασμό με τη Χρυσή Αυγή ως τρίτο ελληνικό κόμμα στις Ευρωεκλογές σκοτώνουν τις όποιες ελπίδες μου είχαν απομείνει για μια καλύτερη πορεία της Ελλάδας, έστω και πολύ αργότερα. Εάν συνεχιστούν αυτά και στις βουλευτικές εκλογές, εσείς θα είστε καταδικασμένοι, εγώ σε άλλο πλανήτη! 

- Ένας κακός ψεύτης

Κ.Κ.

Λίγο λόγια για την Εταιρική Κοινωνική Υπευθυνότητα

Η Εταιρική Κοινωνική Υπευθυνότητα (Ε.Κ.Υ Corporate Social Responsibility, CSR) είναι ένα πρότυπο-σύστημα οργάνωσης, διοίκησης και λειτουργίας επιχειρήσεων, οργανισμών και σωματείων με σκοπούς -μεταξύ άλλων- τη προαγωγή της κοινωνικής ευημερίας, τη προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη, μέσω της προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο και του σεβασμού στον πολίτη και στο περιβάλλον. Ως μορφή οργάνωσης έγινε ευρέως γνωστή κυρίως από τη δεκαετία του ’60 και ύστερα, σαν ένας μηχανισμός προστασίας απέναντι σε επιχειρήσεις που αγνοούσαν ή και μείωναν κοινωνικές ανάγκες προς χάριν του γρήγορου και εύκολου κέρδους.

Δεν υπάρχουν εθνικοί ή διεθνείς θεσμοί που να επιβάλλουν στις εταιρίες ένα πλαίσιο κοινωνικής υπευθυνότητας. Οι ίδιοι οι οργανισμοί το υιοθετούν με επιλογή τους στο καταστατικό τους και αναπτύσσουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, προς όφελος της κοινωνίας και του περιβάλλοντος. Το σύστημα των κοινωνικά υπεύθυνων εταιριών μπορεί να μην είναι θεσμικά κατοχυρωμένο, αλλά είναι αναγνωρισμένο και ευρέως διαδεδομένο, κυρίως λόγω του αριθμού των εταιριών που το υιοθέτησαν και εξακολουθούν να λειτουργούν σύμφωνα μ αυτό, έτσι ώστε να συμβαδίζουν με τους νόμους, τα διεθνή πρότυπα και την ηθική.

Η ιδέα της θεσμοθέτησης της Εταιρικής Κοινωνικής Υπευθυνότητας υποστηρίζεται από ανθρώπους που πιστεύουν ότι οι εταιρίες και οι οργανισμοί μπορούν και οφείλουν να συμβάλουν στην ανάπτυξη μιας μορφής κοινωνικής αλληλεγγύης σε επίπεδο αγοράς και στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών. Όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, επίσης, θεωρούν πως, εφόσον οι κοινωνικά υπεύθυνοι οργανισμοί ιδρύονται και λειτουργούν για συγκεκριμένους σκοπούς, τότε αυτή θα επέλθει μεν μακροπρόθεσμα, αλλά θα είναι σταθερή και θα καθιστά τον οργανισμό οικονομικά βιώσιμο.

Ωστόσο, επικριτές της ΕΚΥ ως συστήματος βιώσιμης ανάπτυξης των επιχειρήσεων υποστηρίζουν ότι το πλαίσιο αγγίζει το ιδανικό και επομένως είναι απλησίαστο, κυρίως επειδή αντιβαίνει στις παραδοσιακές αρχές που συνηθίζουν να υιοθετούν οι εταιρίες για την οικονομική τους ανάπτυξη, στοχεύοντας δηλαδή αποκλειστικά στο δικό τους όφελος και αγνοώντας πολλές φορές την κοινωνία.

Επικρατεί όμως και μια τρίτη άποψη που αμφισβητεί πλήρως την ιδέα της Εταιρικής Κοινωνικής Υπευθυνότητας, θεωρώντας την ως ένα μέσο πιστοποίησης της «καλοκαγαθίας» των εταιριών, για να είναι αυτές σε θέση είτε να καλύπτουν «τις βρομιές τους» ή να «λερώσουν» με άλλοθι, όπως λέγεται.

Προσπαθώντας το Δίκτυο Υπεύθυνων Οργανισμών και Ενεργών Πολιτών (QualityNet) να ορίσει τις Κοινωνικά Υπεύθυνες εταιρίες κατέληξε σε ένα πλαίσιο αρχών «Για τον Κοινωνικά Υπεύθυνο Οργανισμό», το οποίο και δημοσίευσε στον ιστότοπο του. Ορισμένες απ’ αυτές τις αρχές παρατίθενται παρακάτω:

Η Κοινωνικά Υπεύθυνη Εταιρία:

1)      Συμμορφώνεται με τις ισχύουσες νομικές και κανονιστικές  ρυθμίσεις,  που αφορούν τη λειτουργία της και τις υπερβαίνει οικειοθελώς αναπτύσσοντας δικές της αυστηρότερες αρχές και αντιλήψεις, σχετικά με τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη προστασία του περιβάλλοντος, τον σεβασμό προς την κοινωνία, τα δικαιώματα των πολιτών, την έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση των καταναλωτών και τη προστασία της υγείας και της ασφάλειας τους.

2)      Συνεισφέρει στη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της συστηματικής προσέγγισης της Κοινωνικής Υπευθυνότητας ως συστήματος προληπτικής διαχείρισης. Κατανοεί ότι η Εταιρική Κοινωνική Υπευθυνότητα αποτελεί καινοτόμο τρόπο διαχείρισης, μέσω του οποίου ενισχύεται η οικονομική ανάπτυξη και αυξάνεται η ανταγωνιστικότητα της Εταιρίας, ενώ ταυτόχρονα διασφαλίζεται η προστασία του περιβάλλοντος και η προαγωγή της κοινωνικής ευημερίας.

3)      Υλοποιεί κοινωνικές δράσεις που καλύπτουν αναγνωρισμένες και τεκμηριωμένες κοινωνικές ανάγκες και έχουν κοινωνικό αποτέλεσμα που μπορεί να μετρηθεί και να αξιολογηθεί σύμφωνα με αναγνωρισμένους και κοινά αποδεκτούς διεθνείς δείκτες.

4)      Εντοπίζει τις τρέχουσες και μελλοντικές επιδράσεις των δραστηριοτήτων και των προϊόντων της στη κοινωνία και το περιβάλλον και τις εντάσσει στην αναπτυξιακή πολιτική της, με δράσεις που περιορίζουν τις αρνητικές επιπτώσεις της και προάγουν τη Κοινωνική Υπευθυνότητα της.

5)      Δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλους, εφαρμόζοντας κατάλληλες πολιτικές και πρακτικές κατά την πρόσληψη, κατάρτιση, ανέλιξη και αμοιβή των εργαζόμενων, έχοντας ως αρχή την ελαχιστοποίηση των διακρίσεων.

(( Περισσότερα στο http://www.qualitynet.gr/ ))

Οι Κοινωνικά Υπεύθυνες Εταιρίες, για να αποδείξουν το συνεχές και ουσιαστικό έργο τους, οφείλουν να συντάσσουν σε τακτά χρονικά διαστήματα τους γνωστούς «Απολογισμούς ΕΚΥ», οι οποίοι στη συνέχεια δημοσιεύονται και αξιοποιούνται ως μέσο διαφήμισης της εκάστοτε εταιρίας ή του εκάστοτε οργανισμού. Επιπλέον συνηθίζεται εταιρίες με κοινωνικές δράσεις να απολαμβάνουν προνόμια και φορολογικές ελαφρύνσεις από τα κράτη στα οποία δραστηριοποιούνται.

Πρέπει, τέλος, να τονιστεί η λανθασμένη απόδοση του αγγλικού όρου ‘Corporate Social Responsibility’ στα ελληνικά ως ‘Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη’. Η διαφορά των εννοιών ‘ευθύνη’ και ‘υπευθυνότητα’ είναι ιδιαίτερα λεπτή: Η υπευθυνότητα είναι μια διαρκής ενεργητική κατάσταση από την εκκίνηση μιας οποιασδήποτε λειτουργίας-διαδικασίας, ενώ η ευθύνη είναι μια παθητική κατάσταση που όμως προκύπτει μετά από ένα συγκεκριμένο γεγονός. Κανείς δεν «ευθύνεται» -έτσι αφηρημένα- για μια κοινωνία, αλλά όλοι είναι «υπεύθυνοι» για τη ευημερία της.

Η Εταιρική Κοινωνική Υπευθυνότητα είναι ένα σύστημα που μελετάται εδώ και δεκαετίες, με πλούσια βιβλιογραφία και σχολιασμό. Τείνει μέχρι ενός ορίου να εφαρμόζεται, αλλά το όριο αυτό κάθε φορά καθορίζεται από τις οικονομικές ανάγκες και τη βιωσιμότητα της εκάστοτε επιχείρησης. Όσοι και να την επικρίνουν όμως, οφείλουν να παραδεχτούν ότι εάν οι εταιρίες είχαν έναν πιο φιλικό προς την κοινωνία χαρακτήρα, τότε η οικονομική κρίση δεν θα ήταν τόσο σκληρή για τους περισσότερους από εμάς.

K.K.